Ποιος είναι αυτός που θα φροντίσει το παιδί σου, αν όχι εσύ;
Της Άννας Χριστοδούλου.
Με δεδομένο πλέον το γεγονός ό,τι η γυναίκα έχει μπει δυναμικά στην παραγωγική διαδικασία, η επιστήμη αναγνωρίζει την τεράστια συνεισφορά της στο σπίτι τους προηγούμενους αιώνες.
Οι νευροεπιστήμονες επισημαίνουν και γνωστοποιούν τον τεράστιο αριθμό νευρικών συνάψεων που δημιουργείται στον εγκέφαλο τα πρώτα τρία χρονιά της ζωής του παιδιού. Στην παιδική ηλικία που ακολουθεί τα νευρικά δίκτυα αναπτύσσονται με εκπληκτική ταχύτητα, ειδικότερα στην περιοχή του προμετωπιαίου φλοιού, ο οποίος συνδέεται με την συγκέντρωση, τον προγραμματισμό, τον αυτοέλεγχο και το ενδιαφέρον για τους άλλους.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσο η εκάστοτε πολιτεία έχει μεριμνήσει έτσι ώστε οι γονείς και τα παιδιά να υποστηρίζονται επαρκώς στην διαδικασία ανατροφής και παιδικής μέριμνας. Κατά πόσο η πολιτεία έχει αφουγκραστεί τις «αόρατες» απαιτησεις της ανατροφής των παιδιών. Στις χώρες με καλά οργανωμένα συστήματα παιδικής μέριμνας, που χρηματοδοτούνται από το κράτος και τους γονείς, η γυναικεία εργασία αποτελεί μακρά παράδοση. Για παράδειγμα στην Σουηδία και τη Φιλανδία περέχεται διαρκώς υποστήριξη στους γονείς μέχρι τα παιδιά να φτάσουν στην εφηβεία. Ορισμένες παροχές είναι η ευέλικτη άδεια μητρότητας, η υψηλής ποιότητας βρεφονηπιακοί σταθμοί και το μειωμένο ωράριο για γονείς μικρών παιδιών. ( Άπιαστα όνειρα για την σύγχρονη Ελληνίδα μητέρα που πασχίζει να ανταπεξέλθει σ’ένα σύστημα εντελώς διαφορετικό) Από την άλλη πλευρά, βρίσκονται οι χώρες που οι γυναίκες έμεναν ή μένουν στο σπίτι και η ενασχόληση με την ανατροφή των παιδιών υποτιμάται αλλά και η ποιότητα των παροχών είναι χαμηλή.
Στην χώρα μας, τα οικονομικά και πολιτειακά κονδύλια για παιδική μέριμνα είναι πενιχρά. Με τον ίδιο τρόπο που έγινε αντιληπτόαπό την πολιτεία το γεγονός ότι η δημόσια εκπαίδευση απομακρύνει τα παιδιά από τους δρόμους και τη φτώχεια, πρέπει να καταστεί και ότι η δημόσια παιδική μέριμνα αποτελεί τον καλύτερο τρόπο στην συντονισμένη προσπάθεια μαζί με τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους φορείς στην επιτυχημένη ανατροφή των παιδιών. Κάθε βρεφονηπιακός σταθμός θα πρέπει να διαθέτει κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό που να ξέρει να κάνει πολύ καλά τη δουλειά του. Παραλληρίζοντας με χώρα πρότυπο τη Φιλανδία, όσοι εργάζονται στον παιδαγωγικό τομέα διαθέτουν προσόντα υψηλού επιπέδου ένω τα κονδύλια που διατίθενται επιτρέπουν κτίρια και εξοπλισμό υψηλών προδιαγραφών. Δυστυχώς, στην χώρα μας τόσο η πολιτεία όσο και εμείς οι υπόλοιποι εξακολούθουμε επί το πλείστον να θεωρούμε τις ανάγκες και την ανατροφή των παιδιών σαν μια «δουλειά>> που ο οποιοσδήποτε μπορεί να αναλάβει.
Από τη γέννηση του και εως την ηλικία των τριών ετών , το βρέφος έχει κυρίως ανάγκη την επαφή με το άτομο που το φροντίζει και την ασφάλεια του οικογενειακού περιβάλλοντος. Ειδικότερα τον πρώτο χρόνο της ζωής του, το βρέφος «απαγορεύεται» να αποχωριστεί ή να έχει περισσότερες από μια «μητέρα τροφό». Είναι επιτακτική η ανάγκη σταθερότητας τόσο στην μυρωδιά, όσο και σε ότι περικλύει η φροντίδα του. Σε αυτό το ηλικιακό φάσμα συνιστάται η μητέρα τον πρώτο χρόνο να είναι μαζί με το βρέφος. Τον 2ο και 3ο χρόνο η φροντίδα του βρέφους πρέπει να γίνεται από ανθρώπους καταρτισμένους είτε είναι παιδαγωγοί σε βρεφικό σταθμό–όπου η παραμονή του σε αυτήν την ηλικία δεν πρέπει να είναι πολύωρη και καθημερινή- είτε από ανθρώπους που έχουν αναλάβει τη φύλαξη του στο σπίτι.
Από τριών εως έξι ετών, τα παιδιά έχουν ανάγκη να ανακαλύψουν τον κόσμο, να μάθουν αλλά και να επικοινωνήσουν με τους συνομηλίκους τους. Επομένως, ο παιδικός σταθμός ή το νηπιαγωγείο αργότερα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Η προσχολική αγωγή πρέπει να παρέχει παιδοκεντρικές δραστηριότητες ανάλογα με τα ενδιαφέροντα των παιδιών, οργανωμένες από παιδαγωγούς ώστε να τεθούν γερές βάσεις για την σχολική εκπαίδευση. Άφθονο υπαίθριο παιχνίδι, επαφή με τη μουσική και την τέχνη και ερεθίσματα για σκέψη. Την υπόλοιπη ημέρα τα παιδιά χρειάζονται τη φροντίδα της οικογενειάς τους. Η παραμονή στον παιδικό σταθμό πρέπει να φτάνει εως το ανώτερο τις έξι ώρες και την υπόλοιπη ημέρα ενασχόληση με διαφορετικές δραστηριότητες. Αποφεύγουμε σ’αυτήν την ηλικία τη λιγοστή επαφή με το παιδί, της κακής ποιότητας προσχολική αγωγή. Την υπερβολικά συμβατική προσέγγιση στη μάθηση πριν από την ηλικία των έξι.
Από έξι εως δώδεκα ετών, τα παιδιά εχουν ανάγκη σε αυτό το διάστημα ανεξαρτησία. Όμως τα παιδιά όπως και οι μεγάλοι χρειάζονται μια ανάπαυλα από τη «δουλειά» στο σχολείο. Ένα καλό δημοτικό σχολείο παρέχει: διαπαιδαγώγηση από καλά καταρτισμένους δασκάλους, εξοικείωση με τις σωστές διατροφικές συνήθειες, παιχνίδι, δραστηριότητες υπαίθριες, ευκαιρίες για παιχνίδι, μάθημα, χαλάρωση. Όσο μεγαλώνει το παιδί τόσο περισσότερο ωφελείται από την παραμονή του στον οργανωμένο χώρο του σχολείου, συγχρόνως όμως πρέπει να περνάει αρκετό χρόνο με την οικογένεια του στο σπίτι.
Αντιλαμβανόμαστε την σημασία της ισορροπίας ανάμεσα στην δουλειά και τη φροντίδα του παιδιού μας.Πρέπει να λάβουμε υπόψην μας, τις πραγματικές οικονομικές μας ανάγκες –δηλαδή το κόστος ζωής σε αντίθεση με το life style-. Σε μερικές περιπτώσεις το να αφήσουμε τη δουλειά μας για να υποστηρίξουμε τον γονεϊκό μας ρόλο δεν είναι κάτι άκυρο ή αρνητικό. Επίσης, πρέπει να αποτελέσει επιλογή ο ένας γονιός να εργάζεται με μειωμένο ωράριο ετσι ώστε να φροντίζει το παιδί.
Οι γονείς έχουμε τη δύναμη να αλλάξουμε τον κόσμο. Πάντα πρέπει να θυμόμαστε ότι τα παιδιά είναι ευτυχισμένα όταν γύρω τους επικρατεί σταθερότητα και τάξη. Οσο πιο μικρό είναι το παιδί τόσο περισσότερο επηρεάζεται από τις συχνές αλλαγές. Αφιερώστε χρόνοστο παιδί και τον σύντροφο σας, μην ξεχνάτε να κάνετε τον απολογισμό σας…
Είναι ευτυχισμένο το παιδί, είστε ικανοποιημένοι από τη ζωή σας;