Χριστόφορος Παπακαλιάτης: «Μου αρέσει να παραμυθιάζω τον εαυτό μου πως υπάρχει το για πάντα»
Επιμένει να γράφει τα σενάριά του χειρόγραφα σε χαρτί και προτιμά το τηλέφωνο από τα μέιλ. Έχει μια ρομαντική σχέση με την καθημερινότητα εκτιμώντας κλασικές συνήθειες. Και έχει μια ζεστή σχέση με την οικογένειά του που πρόσφατα μεγάλωσε καθώς έχει γίνει θείος και από τους δύο του αδελφούς. Λίγο πριν την πρεμιέρα της νέας του ταινίας Ένας Άλλος Κόσμος, μιλά για το δικό του κόσμο, πίσω από τις κάμερες και εκτός σελιλόιντ.
Η νέα σου ταινία, Ένας Άλλος Κόσμος, πραγματεύεται τρεις διαφορετικές ιστορίες αγάπης. Εμπνεύστηκες κάποια από αυτές από προσωπικά βιώματα;
Πρόκειται για ιστορίες τριών διαφορετικών γενιών ανθρώπων, άρα είναι λίγο δύσκολο να υπάρχουν σε όλες προσωπικά βιώματα. Πιστεύω, όμως, πως το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι πρόκειται για ιστορίες που θα μπορούσαν να τύχουν στον καθέναν μας. Η ιδιαιτερότητα αυτού του σεναρίου είναι ο πόλεμος που υπάρχει ανάμεσα στον έρωτα και τη διαφορετικότητα που έχουν οι ήρωες μεταξύ τους.
Και όλο αυτό με φόντο την πολιτική κατάσταση στην εποχή μας. Η πραγματικότητα γύρω μας είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο στις σχέσεις αυτές. Κι αυτό πιστεύω ότι είναι και το πιο δύσκολο, να μπορεί δηλαδή να γεννηθεί ένας έρωτας σε μια εποχή που δεν υπάρχει ούτε χώρος ούτε χρόνος για αυτόν.
Πόσο εύκολο είναι για έναν Έλληνα δημιουργό να έχει στο καστ του διεθνώς καταξιωμένους ηθοποιούς, όπως η Andrea Osvart και ο J.K.Simmons;
Νομίζω πως ήταν θέμα συγκυρίας, σε συνδυασμό με το ότι τους άρεσε πολύ το σενάριο, γεγονός που έκανε τα πράγματα πιο εύκολα. Σίγουρα έπαιξαν καθοριστικό ρόλο οι casting directors και οι παραγωγοί στην Αμερική, οι οποίοι έδωσαν στους ατζέντηδες το σενάριο και αυτοί με τη σειρά τους στους ηθοποιούς. Ξέρεις, το δύσκολο για ηθοποιούς τόσο πολυάσχολους είναι να βρεθεί το σενάριο στα χέρια τους και η σωστή στιγμή να το διαβάσουν.
Ο J.K Simmons,σε συνέντευξη που έδωσε στο ελληνικό People, είπε πως, μετά το Χωρίς Μέτρο, αναζητούσε να παίξει σε μια ερωτική ταινία που να «μιλάει» σε 60άρηδες και τότε ο ατζέντης του του έδωσε το σενάριο της ταινίας σου που αμέσως τον κέρδισε, ενώ μίλησε με τα καλύτερα λόγια για τη συνεργασία σας. Για σένα πώς ήταν η εμπειρία συνεργασίας με έναν οσκαρικό ηθοποιό;
Ήταν από τις πιο βατές και ευχάριστες συνεργασίες, γιατί δουλέψαμε και οι δύο πολύ συγκεκριμένα και συγκεντρωμένα. Είχαμε κοινό στόχο, κοινό τρόπο επικοινωνίας, ξέραμε τι θέλαμε και καταλάβαμε αμέσως ο ένας τον άλλον. Αυτό είναι το κλειδί σε αυτές τις περιπτώσεις. Πέρα, βέβαια, από το ότι είναι ένας εξαιρετικά γλυκός άνθρωπος και μια πολύ ευχάριστη παρέα. Έχει πιστέψει στη δουλειά αυτή, τη στηρίζει και θα του είμαι πάντα ευγνώμων για αυτό.
Η πρώτη σου κινηματογραφική ταινία, Αν, προβλήθηκε το 2012 και πήρε εξαιρετικές κριτικές. Η επιτυχία της ήταν για σένα ένα κίνητρο να ανεβάσεις τον πήχη ψηλότερα, αλλά και μια αγωνία για το αν θα καταφέρεις να ξεπεράσεις τον εαυτό σου;
Πάντα αυτός είναι ο στόχος και πάντα υπάρχει αυτή η αγωνία. Ειδικά στη συγκεκριμένη δουλειά, που έχει επτά πρωταγωνιστές, δύο γλώσσες και αγγίζει θέματα αρκετά δύσκολα και ακραία. Δεν ξέρω αν θα πετύχω το στόχο μου, ξέρω όμως με σιγουριά ότι δύο χρόνια τώρα έχω δώσει τα πάντα για να γίνει αυτή η ταινία όπως την ονειρεύομαι. Ακόμα και τώρα που μιλάμε, ψάχνω συνέχεια να διορθώσω κάτι που μπορεί να μου έχει ξεφύγει.
Θα ήθελες στο μέλλον να δημιουργήσεις ένα σενάριο που να μην είναι στα θεμέλιά του ερωτικό;
Ναι, πολύ. Αν και πιστεύω πως τον έρωτα τον χρησιμοποιώ στα σενάριά μου πάντα σαν όχημα, προκειμένου να θίξω και άλλα θέματα που με απασχολούν την εκάστοτε εποχή. Ο έρωτας είναι ένα πολύ ωραίο άλλοθι, γιατί πάντα προσφέρει μια μαγεία, ένα παραμύθι. Είναι μια αδυναμία που όλοι μας κατά βάθος κρύβουμε και μας αφορά.
Επίσης, μην ξεχνάμε ότι ο έρωτας την ίδια στιγμή είναι και πόλεμος. Περιέχει τρομερά αντιφατικά στοιχεία. Δεν έχει αποστείρωση, ούτε πρόγραμμα, έχει αδυναμίες και εκπλήξεις, γι’ αυτό και έχει ενδιαφέρον. Οι άνθρωποι απλά τον φοβόμαστε, γιατί μας τυφλώνει και χάνουμε τον έλεγχο, μας ξεβολεύει. Όμως, κατά βάθος, όλους θα μας αγγίζει.
Η προσωπική σου ζωή όλα αυτά τα χρόνια είναι άκρως προστατευμένη από τα φώτα της δημοσιότητας. Πόσο εύκολο είναι αυτό, όταν είσαι ένα τόσο αναγνωρίσιμο και αγαπητό στο κοινό πρόσωπο;
Η προσωπική και επαγγελματική μου ζωή ήταν, με έναν τρόπο, πάντα ταυτισμένες. Για μένα, αυτά που έκανα ήταν η ζωή μου, άρα αυτό αφορούσε και τον κόσμο πιο πολύ. Θέλω να πω πως δεν ένιωσα ποτέ ότι έπρεπε να προστατεύσω κάτι επειγόντως.
Νιώθεις πως καταπιέζεσαι όταν είσαι ερωτευμένος και δεν μπορείς να είσαι, π.χ., εκδηλωτικός με τη σχέση σου όταν κυκλοφορείτε στο δρόμο ή σε πολυσύχναστους χώρους;
Ναι, μπορεί να το έχω νιώσει στο παρελθόν, όμως, μετά από τόσα χρόνια, μαθαίνεις να ζεις με αυτό. Άσε που ποτέ δεν ήμουν ο άνθρωπος που έχει την ανάγκη να εκφραστεί σε πολυσύχναστους χώρους.
Είσαι ένας δημιουργός που εμπνέεται και κινητοποιείται από τον έρωτα. Εσύ έχεις ζήσει έναν «κινηματογραφικό» έρωτα ζωής,που νιώθεις πως σε σημάδεψε και σε άλλαξε ως άνθρωπο;
Ναι.
Και;
Και τελείωσε. Και το εκτόνωσα γράφοντας. Έτσι έκανα πάντα. Αν παρατηρήσεις προσεκτικά, τα περισσότερα κείμενα που γράφονται ανά τον κόσμο, είτε είναι βιβλία, είτε σενάρια, είτε ποιήματα, έχουν πάντα μια δεύτερη ανάγνωση. Ξεκαθαρίζεις λογαριασμούς μέσα από το γράψιμο.
Δίνεις απαντήσεις σε πρόσωπα, λες πράγματα που κουβαλάς, εκφράζεις φοβίες, εκτονώνεις θυμό και πολλές φορές μετουσιώνεις καταστάσεις και τις γράφεις όπως θα ήθελες να εξελιχθούν και όχι όπως εξελίχθηκαν. Ζεις μια εμπειρία και μετά στο χαρτί τής δίνεις μεγάλη αξία. Γενικά, το να γράφεις ένα σενάριο είναι σαν να αγαπάς κάποιον. Μερικές φορές αυτό μπορεί να γίνει αρκετά επώδυνο.
Ποτέ δεν μίλησες για κάποιες από τις σχέσεις που σου έχουν «χρεώσει» τα media. Το θεωρείς επικοινωνιακά λάθος για έναν καλλιτέχνη να αφήνει παράθυρα στην προσωπική του ζωή;
Όχι, όταν είναι σίγουρος για αυτό που νιώθει, τότε καλά κάνει να αφήνει όσα παράθυρα θέλει. Ίσως εγώ απλά ποτέ να μην ήμουν απόλυτα σίγουρος για την εκάστοτε σχέση ή να μην πίστευα ότι θα υπάρξει διάρκεια.
Και τελικά, ο χρόνος δείχνει ότι είχα δίκιο. Όμως τις ελάχιστες φορές στο παρελθόν που άφησα κάτι τέτοιο να μπει στο σπίτι μου, ήταν καταστροφικό για την όποια σχέση είχα. Άρα έπαθα, έμαθα και δεν ξαναέγινε. Ούτε παράθυρα, ούτε πόρτες, ούτε χαραμάδες…
Yπήρξες ποτέ ζευγάρι με κάποια συμπρωταγωνίστριά σου;
Ναι. Λογικό δεν είναι; Σε κάθε χώρο που συνυπάρχουν άνθρωποι μπορεί να έρθουν πιο κοντά και μοιραία να γεννηθεί κάτι. Αλλά δεν νομίζω πως συμβαίνει μόνο στο δικό μου χώρο αυτό. Απλά στο δικό μου χώρο υπάρχουν οι ρόλοι και οι ατμόσφαιρες που πολλές φορές μπορεί να σε παρασύρουν και να αφήσεις τον εαυτό σου να ζήσει κάτι δυνατό.
Οι αρνητικές κριτικές που έχεις δεχτεί κατά καιρούς σε πλήγωσαν ή σε πείσμωσαν; Έχεις νιώσει αδικημένος;
Αν σου απαντήσει ποτέ κάποιος ότι χάρηκε με αρνητική κριτική ή ότι τον πήγε μπροστά μια αρνητική κριτική, θα είναι μεγάλο ψέμα. Οι κριτικές, καλές ή κακές, γράφονται κι αυτές ως μέρος μιας δουλειάς και τίποτα παραπάνω. Ούτε αφήνουν κάτι, ούτε διαρκούν στο χρόνο. Σαν ένα πυροτέχνημα είναι, που πότε σε ανεβάζει και πότε σε ρίχνει. Ειδικά σε αυτή την εποχή, που διανύουμε το χάος του διαδικτύου.
Το θέμα είναι να ξέρεις εσύ πού στέκεσαι και να μην αφήνεις τις προσωπικές σου ανασφάλειες να σε καθορίζουν. Πράγμα πολύ δύσκολο, γιατί οι άνθρωποι είμαστε γεμάτοι από αδυναμίες και ανασφάλειες.
Υπήρξε όλα αυτά τα χρόνια κάποιο δημοσίευμα για σένα που θεώρησες πραγματικά εξωφρενικό;
Ναι, αλλά δεν μου αρέσει να ανασύρω και να ανακυκλώνω κάτι αρνητικό. Το κακό εμένα δεν μου αρέσει και πολύ να το κοιτάζω στα μάτια, ούτε με βοηθά να το αναλύω.
Το γεγονός πως ξεκίνησες στο χώρο πολύ μικρός, συνδυαστικά με το γεγονός πως είσαι, πέρα από ταλαντούχος, δημιουργός κι ένας πολύ γοητευτικός άντρας νιώθεις πως τα πρώτα χρόνια της σταδιοδρομίας σου έγινε αιτία αμφισβήτησης;
Όχι μόνο τα πρώτα. Γενικά η αμφισβήτηση είναι ένα από τα χαρακτηριστικά που υπάρχουν στη χώρα μας σε αφθονία και σε όλα τα επίπεδα. Γίνεται πολύ εύκολα και, δυστυχώς,το αποτέλεσμα είναι ότι δεν μας πάει μπροστά. Όμως, από τη στιγμή που δεν με φρέναρε ποτέ σε αυτά που ήθελα να κάνω, απλά την αγνοούσα. Με κόστος (κι αυτό τονίζω), αλλά την αγνοούσα. Εμένα το μόνο που ουσιαστικά με αφορούσε βαθιά μέσα μου ήταν να γράψω και να φτιάξω το έργο που είχα στο μυαλό μου.
Είσαι από τους λίγους Έλληνες καλλιτέχνες που έχουν καταφέρει να είναι σταθερά στο προσκήνιο και σε διαρκή εξέλιξη για περισσότερο από μια 20ετία (από τα 16, σωστά;). Πόσο σημαντική είναι για σένα η ωραία εικόνα σου στον καθρέφτη;
Καταρχήν πρέπει να σε ευχαριστήσω για το τρομερό κομπλιμέντο! Μόλις με έκανες 36. Αργότερα, αν θες, πάμε για ποτό. (γέλια) Όμως, η αλήθεια είναι πως είμαι 40 προς 41. Σε λίγους μήνες κλείνω, από το 1991, είκοσι πέντε χρόνια σε αυτή τη δουλειά.
Ενώ δεν νιώθω ακόμα «βαρύ» το χρόνο, είναι στιγμές που παρατηρώ αυτές τις αλλαγές, που φαντάζομαι πως όλοι μας βλέπουμε στον καθρέφτη. Δεν θα σου πω ότι μου είναι ευχάριστο, ούτε ότι ενθουσιάζομαι με κάθε ρυτίδα που έρχεται, αλλά, προς το παρόν, βλέπω ότι ακόμη είμαι ΟΚ. Οι εσωτερικές αλλαγές είναι το μεγάλο ζόρι, όχι αυτές που φαίνονται στον καθρέφτη.
Ποια νιώθεις πως είναι η μεγαλύτερη εσωτερική σου αλλαγή;
Νομίζω πως είναι ένας γενικότερος επαναπροσδιορισμός. Οι άνθρωποι με τα χρόνια αποκτάμε πατέντες, συνήθειες και αυτοματισμούς που καθορίζουν τον τρόπο σκέψης μας, τη συμπεριφορά, την αντίληψή μας. Όταν βλέπεις ότι υπάρχουν φορές που όλα αυτά δεν σε βγάζουν κάπου, τότε μοιραία αναγκάζεσαι να ανασκουμπωθείς κάπως και να επαναπροσδιορίσεις λίγο τα πράγματα, τα πρόσωπα, τις καταστάσεις γύρω σου και, φυσικά, εσένα τον ίδιο.
Κάπως έτσι δεν είναι η ζωή; Σαν να φοράς ένα κοστούμι που έρχεται μια στιγμή και νιώθεις ότι σε κάποια σημεία σε πιέζει ή δεν σου κάνει πια, άρα αναγκαστικά προσπαθείς να το ράψεις πιο σωστά πάνω σου.
Έχει αλλάξει κάτι στη σχέση σου με την τεχνολογία; Τελευταία είσαι πολύ ενεργός στα social media.
Τι να κάνω, με ανάγκασαν οι συνεργάτες μου. Το μόνο που έμαθα μόνος μου είναι το Instagram κι αυτό γιατί με τα ταξίδια στην Αμερική περνούσα ατελείωτες ώρες σε αεροπλάνα, αεροδρόμια και ξενοδοχεία, κι έτσι κόλλησα.
Είναι γνωστό πως τα σενάριά σου είναι χειρόγραφα, καθώς μόνο με αυτό τον τρόπο η φαντασία σου είναι απόλυτα ελεύθερη. Έχεις άλλες σταθερές συνήθειες, που αρνείσαι να αποτινάξεις, ακόμα κι αν σε κάποιους φαίνεται πως η εποχή μας τις έχει «ξεπεράσει»;
Ναι, σπάνια θα χρησιμοποιήσω GPS. Είμαι από αυτούς που, αν χαθούν, θα κατεβάσουν το παράθυρο και θα ρωτήσουν. Επίσης, με εκνευρίζει παρά πολύ η συνεχής επικοινωνία μέσω mail. Όταν χρειάζομαι κάτι, θα σηκώσω το τηλέφωνο. Δεν μπορώ συνέχεια, για το παραμικρό, να στέλνω mail. Υποτίθεται ότι με τα mail γλιτώνεις χρόνο, όμως εγώ βλέπω τους ανθρώπους να τρέχουν περισσότερο κι εντέλει να έχουν λιγότερο χρόνο.
Επιπλέον, ούτε πολύ online banking κάνω, ούτε online shopping, παρά μόνο σε θέματα μουσικής και αγοράς τραγουδιών, όπου αμέσως ξέρω πώς να αγοράσω κάτι από το iTunes, ακριβώς γιατί δεν το βρίσκω πουθενά αλλού. Προσπαθώ να χρησιμοποιώ εγώ την τεχνολογία κι όχι τόσο αυτή εμένα.
Ανάμεσα στις φωτογραφίες στον προσωπικό σου λογαριασμό στο Instagram (@cpapakaliatis) έχω εντοπίσει και κάποιες πολύ τρυφερές με τον ανιψιό σου, γιο του αδελφού σου, Φίλιππου. Είναι μια σχέση που έχει ξυπνήσει το πατρικό σου ένστικτο;
Είναι μια σχέση που, ως θείος, απολαμβάνω το καλό της κομμάτι, το πιο εύκολο. Σίγουρα η επαφή με ένα παιδί σε κάνει να βλέπεις τα πράγματα διαφορετικά, όμως άλλο είναι να αγαπάς τα παιδιά και να επικοινωνείς μαζί τους, κι άλλο να μεγαλώνεις ένα παιδί. Πρόσφατα, έγινα και για δεύτερη φορά θείος από τον άλλο μου αδελφό, τον Στέφανο.
Όταν είχαμε λοιπόν μαζευτεί όλοι μαζί, ένιωσα ένα πολύ ωραίο συναίσθημα ασφάλειας και σταθερότητας, το οποίο πολλές στιγμές μου λείπει. Γενικά έχω μια οικογένεια με παρά πολλά παιδιά, ανίψια, ξαδέλφια, αδέλφια, τα πάντα. Τους αγαπώ όλους και πάντα θα είναι αναφορά για μένα. Όμως, προς το παρόν, μου αρκεί που είμαι ο άνετος θείος που όποτε θέλει έρχεται κι όποτε θέλει φεύγει.
Θεωρητικά, θα ήθελες ή θα έβλεπες κάποια στιγμή τον εαυτό σου με οικογένεια; Θα μπορούσες να μοιράσεις την αφοσίωση στη δουλειά σε μια νέα κατάσταση, που θα περιλάμβανε σύζυγο και παιδιά;
Φαντάζομαι πως για να καταφέρνουν κάποιοι να το συνδυάζουν πάει να πει ότι είναι εφικτό. Όμως, για μένα, μέχρι τώρα, κάτι τέτοιο σήμαινε ότι μοιραία κάτι θα θυσίαζα, κάτι θα αδικούσα, κάπου θα έκανα πίσω, κάτι θα άφηνα. Άρα αυτό με φόβιζε πάντα πάρα πολύ. Είναι πολύ δύσκολο να εξισορροπείς τέτοιες απόλυτες ανάγκες.
Δεν γίνεται τόσο εύκολα να τα έχεις όλα σε αυτή τη ζωή, ούτε είμαστε όλοι καλοί σε όλα. Κάτι χάνεις, κάτι κερδίζεις. Εξάλλου, υπάρχει μια έκφραση που λέει «Όποιος πολλά χουφτιάζει, τίποτα δεν σφίγγει». Κοίτα, αυτό που κάνω δεν το βλέπω απλά σαν δουλειά, αλλά πιο πολύ σαν μια ανάγκη, η οποία έτυχε να γίνει και δουλειά. Το κάνω γιατί δίνει νόημα στη ζωή μου. Φαντάζομαι πως όταν αυτό το νόημα το βρω σε έναν άνθρωπο, τότε σίγουρα θα αλλάξουν και οι προτεραιότητές μου.
Όχι γιατί έτσι θα πρέπει, αλλά γιατί έτσι θα θέλω. Είμαι ένας τρομερά ελεύθερος, αυτάρκης, αυτόνομος άρα και δύσκολος άνθρωπος και ακόμη δεν έχει έρθει στη ζωή μου αυτό που θα αλλάξει τις προτεραιότητές μου. Αν είναι να έρθει, θα έρθει. Εξάλλου, πιστεύω πως τελικά τίποτα δεν είναι τυχαίο.
Θα το άφηνες να έρθει και να μείνει;
Ναι, θα το άφηνα. Αν ήταν αληθινό και το ένιωθα, εννοείται. Αν, όμως, ήταν από ανασφάλεια, μην τυχόν μείνω μόνος ή γιατί δεν έχω κάτι καλύτερο να κάνω, τότε όχι. Και πιστεύω βαθιά μέσα μου ότι θα έρθει όταν εγώ δω τα πράγματα λίγο διαφορετικά.