Το διεθνές πείραμα διατροφής που έκανε διάσημη την Ελλάδα - Η περίφημη μελέτη των 7 χωρών
Ο Οδυσσέας Ελύτης έλεγε ότι "αν αποσυνθέσεις την Ελλάδα θα δεις να σου μένουν μία ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι". Κι ίσως δεν διάλεξε τυχαία πρώτη την ελιά. Ο καρπός της είναι το "χρυσάφι" της ελληνικής γης. Η επιστημονική κοινότητα τεκμηρίωσε την θρεπτική αξία του ελαιολάδου εδώ και 70 χρόνια, από την εποχή της περιβόητης -πια- μελέτης των 7 χωρών. τα ευρήματά της ανέδειξαν την Ελληνική και ιδίως την Κρητική διατροφή ως την ωφελιμότερη για την ανθρώπινη υγεία. Και η βάση αυτής της διατροφής ήταν το αγνό ελαιόλαδο.
Τα τελευταία χρόνια το «κρητική πρότυπο» και η καλή υγεία των κατοίκων της Κρήτης πήρε διαστάσεις, έγινε θέμα ερευνών, συζητήσεων, συνεδρίων, έγινε πρωτοσέλιδο σε εφημερίδες και ιατρικά περιοδικά . Όλα άρχισαν ουσιαστικά το 1947, όταν το Ίδρυμα Rokfeler ήρθε στην Κρήτη για να δει σε τι κατάσταση βρίσκονταν οι νησιώτες μετά τον πόλεμο και διαπίστωσε το πολύ καλό επίπεδο της υγείας τους. Οι κρητικοί ήταν κατά 90% υγιέστεροι σε σύγκριση με τον Αμερικάνικο λαό. Αν και ο ιατρικός κόσμος χρειάστηκε πολύ καιρό να κατανοήσει τις συνέπειες αυτών των ευρημάτων, είχε μόλις «σκοντάψει» πάνω στις βασικές αρχές της Κρητικής Διατροφής . Δέκα χρόνια αργότερα (1957-60) η μελέτη των επτά (7) χωρών την οποία επινόησε και διηύθυνε ο Δρ Ancel Keys, ειδικός καρδιολόγος από τη Μινεσότα έκανε την Κρήτη διάσημη. Μελέτησε 7 διαφορετικές χώρες Ολλανδία, Φιλανδία, Ιαπωνία, Η.Π.Α και τις Μεσογειακές Χώρες Ιταλία, Γιουγκοσλαβία και Ελλάδα, επιλέγοντας από την χώρα μας ως δειγματοληπτικές περιοχές την Κρήτη και την Κέρκυρα.
Από όλες τις ομάδες που παρακολουθήθηκαν οι ομάδες της Ιταλίας και της Γιουγκοσλαβίας παρουσίασαν χαμηλότερη θνησιμότητα από καρδιαγγειακά νοσήματα σε σχέση με τις ομάδες της Β. Ευρώπης και των Η.Π.Α, αλλά εκείνο το οποίο εξέπληξε ήταν τα αποτελέσματα της ομάδας της Κρήτης, η οποία είχε το χαμηλότερο ποσοστό θνησιμότητας, ανεξάρτητα από την αιτία θανάτου.
Το 1991 ο Τομέας Κοινωνικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης ανέλαβε την επανεξέταση των ατόμων που είχαν λάβει μέρος στην έρευνα πριν 31 χρόνια και διαπιστώθηκε ότι στην Κρήτη οι επιζώντες ήταν το 50% της αρχικής ομάδας, ενώ στην Φιλανδία δεν υπήρχαν επιζώντες.
Εκείνο το οποίο προσδιόρισε σίγουρα η μελέτη είναι ότι η διατροφή με κεκορεσμένα λιπαρά συνδέεται άμεσα με την θνησιμότητα που οφείλεται σε στεφανιαία νόσο.
Στη δίαιτα όμως της Κρήτης υπήρχε κάτι το μοναδικό, το οποίο εκείνη την εποχή η ιατρική κοινότητα δεν μπορούσε να προσδιορίσει και προτίμησε αρχικά να αποδώσει την προστασία του πληθυσμού περισσότερο στον γενικότερο τρόπο διαβίωσης (έλλειψη στρες, μόλυνση περιβάλλοντος κ.λ.π ) παρά στις διατροφικές συνήθειες.
Για να επαληθεύσουν το φαινόμενο αυτό, αργότερα, μετέφεραν τις διατροφικές συνήθειες σε άλλο πλαίσιο. Συγκεκριμένα στη Λυών ο Γάλλος γιατρός Σερζ Ρενώ πραγματοποίησε μια καρδιολογική έρευνα σταθμό στα έτη 1988-1993 με δύο ομάδες καρδιοπαθών ασθενών και δύο διαιτολόγια. Το ένα ήταν το διαιτολόγιο που συνιστούσε η Αμερικάνικη Καρδιολογική Εταιρεία και το άλλο, ένα διαιτολόγιο που είχε ως πρότυπο την Κρητική Διατροφή.
Τα κλινικά αποτελέσματα της έρευνας έγραψαν ιστορία. Οι θάνατοι καρδιοπαθών που τρέφονταν με το κρητικό διαιτολόγιο ήταν πολύ λιγότεροι από αυτών που ακολούθησαν το διαιτολόγιο της Αμερικάνικης Καρδιολογικής εταιρείας. Το σπουδαίο συμπέρασμα αυτής της μελέτης ήταν ότι οι διατροφικές συνήθειες επηρεάζουν την καλή εξέλιξη της υγείας άσχετα από τον τρόπο διαβίωσης. Αυτό επιβεβαιώθηκε με έρευνες σε πληθυσμούς Ελλήνων και ειδικότερα Κρητών μεταναστών σε Αυστραλία και Αμερική. Τα αποτελέσματα προβλημάτισαν την επιστημονική κοινότητα και ονομάστηκαν «κρητικό παράδοξο» ακριβώς επειδή οι μετανάστες μας είχαν καλύτερη υγεία ακόμη και όταν ζούσαν σε άλλες ηπείρους. Η εξήγηση ήταν απλή: οι συγγενείς τους στην Κρήτη, τους έστελναν διαρκώς λάδι από την πατρίδα.
Οι μελέτες και οι έρευνες συνεχίζονται. Αλλά οι Κρητικοί δεν χρειάζεται να ανατρέξουν σε πολύπλοκες διαιτητικές συμβουλές . Αρκεί να θυμηθούν το τραπέζι των γονιών και των παππούδων τους . Πολλά άγρια χόρτα, λαχανικά, ελιές, όσπρια, φρέσκα ψάρια, ζυμωτό μαύρο ψωμί, μέλι, κόκκινο κρασί, περιστασιακά κρέας και γαλακτοκομικά. Για επιδόρπιο εποχιακά φρούτα. Και πολύ λάδι. Η συνήθεια το απαιτεί στο μαγείρεμα, στις σαλάτες ακόμα και πάνω στο ψωμί για πρωινό. Ο ίδιος ο Keys διαπίστωνε έκπληκτος στα συμπεράσματα της μελέτης του: "Πόσο λάδι τρώνε, θεέ μου!" .
Τα χρόνια που ακολούθησαν η επιστήμη ανέλυσε επαρκώς τους λόγους για τους οποίους η Κρητική διατροφή διασφαλίζει καλύτερη υγεία. Και εστίασε κυρίως στο λάδι και τις ιδιότητες του.
Το περιοδικό TIME στην έκδοση της 19ης Ιουλίου 1999 δημοσίευε μια πρωτοσέλιδη ιστορία για τους "νέους" δρόμους της υγείας, όπου ενθαρρύνεται η χρήση του ελαιολάδου. Το ίδιο περιοδικό στις 8-1-2001 αναφέρει ότι οι Έλληνες συνεχίζουν να συγκαταλέγονται στους πίνακες μακροζωίας με το χαμηλότερο ποσοστό άνοιας σε άτομα μεγαλύτερα των 65 χρόνων.
Τον Απρίλιο του 1997 το μεγαλύτερο επιστημονικό καρδιολογικό περιοδικό της Γαλλίας ( Cardiology Pratigue ) έκανε αφιέρωμα στην Κρητική Διατροφή με τίτλο «Λάδι, Ελιά και Πρόληψη»
Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΕΦΤΑ ΧΩΡΩΝ
Η Κρητική Διατροφή σήμερα θεωρείται η ιδανική δίαιτα για τον άνθρωπο. Για να δημιουργηθεί όμως αυτή η άποψη, έγινε μια έρευνα ανάμεσα σε εφτά χώρες από πολλούς ερευνητές ξένων χωρών. Η έρευνα περιελάμβανε περιοχές και πληθυσμούς από τις χώρες: ΗΠΑ (1), Ιταλία (3), Πρώην Γιουγκοσλαβία (5), Ιαπωνία (2), Φινλανδία (2), Ολλανδία (1) και Ελλάδα (2), εκ των οποίων η μία είναι η Κρήτη και η άλλη η Κέρκυρα. Η έρευνα βασιζόταν κυρίως σε καρδιακές παθήσεις που συμβαίνουν στους πληθυσμούς αυτών των χωρών. Τα αποτελέσματα της προκάλεσαν πολλά ερωτηματικά και πολλές συζητήσεις οι οποίες έφτασαν σε κάθε άκρη της γης. Το διάγραμμα 1 δείχνει τους καταγεγραμμένους θανάτους που έχουν προκληθεί από στεφανιαία νόσο.
ΠΗΓΗ : ΕΡΕΥΝΑ 7 ΧΩΡΩΝ
Από την έρευνα ήταν ξεκάθαρο ότι οι Μεσογειακές χώρες είχαν τους πιο λίγους θανάτους. Η πιο αξιοσημείωτη όμως διαπίστωση από την έρευνα αυτή ήταν ότι οι κάτοικοι της Κρήτης παρουσίαζαν πολύ λιγότερα θανατηφόρα περιστατικά λόγω καρδιάς, σε σημείο που να θεωρείται σπάνιο φαινόμενο.
* Η φωτογραφία είναι πίνακας του ζωγράφου Ρουσσέτου Παναγιωτάκη