Ο δωδεκάλογος ενός απαισιόδοξου
Στη ζωή υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων, οι αισιόδοξοι και οι απαισιόδοξοι. Η λέσχη των αθεράπευτα αισιόδοξων δεν μπορεί να αντιληφθεί από πού πηγάζει η πεσιμιστική ανθρώπινη διάθεση ενώ ένας πεσιμιστής πασχίζει να ξεριζώσει εκείνο που τον συγκρατεί απέναντι σε ό,τι καλό του συμβαίνει.
Η απαισιοδοξία είναι μόνο μια ταμπέλα; Είναι στη φύση μας, είναι αυτό που μένει από τους νόμους του Μέρφι ή είναι μόνο μια άμυνα μέσω της οποίας προκαλείς έναν κατά κόρον, αισιόδοξο να σε διαψεύσει και να σου αποδείξει ότι όλα βάσει οπτικής, χρωματίζονται ροζ;
Είναι κάποιες ταμπέλες που όταν τις τοποθετήσουν επάνω σου, δύσκολα σε αποχωρίζονται. “Τεμπέλης, μελαγχολικός, αιθεροβάμων, επιπόλαιος, απαισιόδοξος”. Λέξεις κατά βάση, με αρνητικό πρόσημο στο περιεχόμενο, από τις οποίες εμείς σκοπεύουμε να αναλύσουμε την τελευταία.
Φταίνε οι νόμοι του Μέρφι για μια “απαισιόδοξη φύση” ή είναι τέχνη ενός πεσιμιστή να μετατρέπει οτιδήποτε καλό του συμβαίνει σε συμφορά; Για να θυμηθούμε μερικούς από τους νόμους του Αμερικανού μηχανικού της αεροναυπηγικής που μονολογούσε σε κάθε νέα αστοχία υλικών πως, “ό,τι μπορεί να πάει στραβά, θα πάει”.
Γιατί, πράγματι, είτε κλείνεις προς τη φύση ενός απαισιόδοξου είτε όχι, είναι κάποιες φορές που συμβαίνει να επιβεβαιώνεσαι από αυτούς τους νόμους.
Για να φρεσκάρουμε λοιπόν όσα πιθανότατα μας συμβαίνουν ανά τακτά χρονικά διαστήματα, "εάν από διάφορα πράγματα, ένα έχει την πιθανότητα να πάει στραβά, θα είναι αυτό που θα προκαλέσει την μεγαλύτερη ζημιά”.
Και αφού επαληθεύεται από την πραγματικότητα, δεν υπάρχει χώρος για πεσιμιστικές διαθέσεις παρά μόνο για ρεαλιστικές θέσεις. Είναι βέβαια, και κάποιες φορές που συμβαίνει να γίνεται αυτό, “εάν ξέρεις ότι υπάρχουν μόνο τέσσερις δυνατοί τρόποι για να πάει κάτι στραβά και φροντίσεις να τους προλάβεις, τότε αμέσως θα εμφανιστεί και ένας πέμπτος”.
Αισιόδοξος ή απαισιόδοξος γίνεσαι από μια πίστη που περιμένεις να σε επιβεβαιώσει ή να σε διαψεύσει
Το θέμα είναι ίσως, ότι δεν θα έπρεπε να έχεις φτάσει μέχρι την ανακάλυψη των τεσσάρων δυνατών τρόπων που εγγυώνται την πλήρη αποτυχία σου, αλλά εάν βρεθούν τυχαία στον δρόμο σου τότε είναι επόμενο να περιμένεις στωικά την εμφάνιση και του πέμπτου.
Ας θυμηθούμε όμως κάποιους νόμους, πιο απλούς και καθημερινούς. Τώρα που ήρθε το καλοκαίρι και οι προορισμοί επεκτείνονται εντός και εκτός εθνικών συνόρων, πρέπει να ξέρεις ότι “σε όποια έξοδο αποσκευών και αν βρίσκεσαι, οι αποσκευές σου θα βγουν από κάποια άλλη”. Είσαι απαισιόδοξος που το πιστεύεις ή είσαι απλώς καλός παρατηρητής των γεγονότων;
Δεν θα ασπαστούμε θέσεις όπως, “Τίποτα δεν είναι τόσο κακό ώστε να μην μπορεί να γίνει χειρότερο”. Τα πάντα έχουν την τάση να οδηγούνται με ταχύτητα προς τον γκρεμό- ακραία πεσιμιστική τοποθέτηση- αλλά μπορούμε να ανακουφιστούμε, σκεπτόμενοι πως έχουμε πάντοτε τη δυνατότητα να αφήνουμε τα πράγματα στην τύχη τους όταν εκείνη δεν είναι με το μέρος μας. Αλλά και τότε; Ο Μέρφι λέει ότι “αν αφήσεις τα πράγματα στην τύχη τους, εκείνα πάντα έχουν την τάση να πηγαίνουν από το κακό στο χειρότερο”. Δεν το λέμε εμείς, ο Μέρφι.
Ο βαθμός αισιοδοξίας ή απαισιοδοξίας που σε διακατέχει στη ζωή σου, ορίζεται από την πρόβλεψη του μέλλοντος, όχι μόνο από όσα πρέπει να αντιμετωπίσουμε παροντικά. Η λέσχη των αισιόδοξων ή των απαισιόδοξων χτίζεται από τα δεδομένα που λαμβάνει ο καθένας ξεχωριστά, από τις πληροφορίες που δέχεται. Το μόνο που μπορούμε να προσθέσουμε για να δικαιολογήσουμε την ταμπέλα ενός πεσιμιστή, είναι τα λόγια του Idries Shah: “Μερικές φορές ένας απαισιόδοξος είναι απλά ένας αισιόδοξος με επιπλέον πληροφορίες”. Ο Στρατής Τσίρκας το είχε αποδώσει ίσως, καλύτερα από όλους, στην “Χαμένη Άνοιξη”:
Όποιος διαλέγει την άρνηση και τον πεσιμισμό, βγαίνει κερδισμένος στις προβλέψεις αλλά χαμένος στη ζωή του”
Όταν το ποτήρι είναι μισο... γεμάτο
"Εκείνος που κάνει τη μεγαλύτερη κατανάλωση της ελπίδας είναι ο απαισιόδοξος. Αλλιώς δεν θα είχε τα κότσια να είναι απαισιόδοξος. Το κάνει όμως κρυφά και ύπουλα. Είναι υποκριτής. Μέσα στην απόλυτη θλίψη, δυσπιστία και αμφισβήτηση για όλα λέει, δε μπορεί, κάτι είναι αλήθεια, κάτι είναι ωραίο". Ο όρος της απαισιοδοξίας περιγράφεται κατά αυτόν τον τρόπο από την Κική Δημουλά.
Εκείνος που κάνει τη μεγαλύτερη κατανάλωση της ελπίδας είναι ο απαισιόδοξος. Αλλιώς δεν θα είχε τα κότσια να είναι απαισιόδοξος"
Έχουμε ένα ακόμη παράδειγμα. “Εάν πεις σε κάποιον ότι οι ελέφαντες πετούν, δεν πρόκειται να σε πιστέψει. Αλλά εάν πεις ότι υπάρχουν 425 ελέφαντες που πετάνε στον ουρανό, το πιθανότερο είναι ότι θα σε πιστέψει”. Η συγκεκριμένη φράση του Κολομβιανού συγγραφέα, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, αν και συνδέεται περισσότερο με το επάγγελμα και τον χώρο της δημοσιογραφίας, βρίσκει συνδέσεις και στα στερεότυπα. Εάν τελικά γίνεις πειστικός για κάτι που είναι αδύνατο να συμβεί, δεν σημαίνει ότι αυτομάτως γίνεσαι και πιστευτός από εκείνον που σε ακούει. Η τελική κρίση κρίνεται από την ανάγκη να δυσπιστήσεις ή να δείξεις εύπιστος.
Η απαισιοδοξία έχει μακρινές ρίζες πίσω στο 1928 όπου ο ταχυδακτυλουργός, Adam Hull Shirk υπαινισσόταν ότι σε ένα ταχυδακτυλουργικό κόλπο, εννιά από τα δέκα πράγματα που μπορούν να πάνε στραβά, συνήθως θα πάνε. Επιστρέφοντας στον Μέρφι από τον οποίο ξεκινήσαμε, ο ίδιος δεν ήταν καθόλου ευχαριστημένος με την κοινή ερμηνεία του νόμου του, αντιθέτως έβλεπε τον νόμο ως “στρατηγική επιβίωσης στη ζωή, ως τμήμα ενός αμυντικού μηχανισμού, σύμφωνα με τον οποίο θα πρέπει πάντα να περιμένεις το χειρότερο σενάριο να βγει αληθινό”. Και κάπου εκεί, οι συνεχιστές του Μέρφι περιμένουν μάταια να διαψευστούν...
Εάν μπορείς να πιστέψεις ότι ο ελέφαντας πετάει, αποκτάς αυτομάτως πίστη στο άτομο που στο λέει και συνεπώς αρχίζετε να αισιοδοξείτε μαζί για το γεγονός ότι και άλλα απίθανα μπορούν να συμβούν!
pathfinder.gr