Δύσκολες σχέσεις

Γιατί παραμένουμε σε ψυχοφθόρες σχέσεις; Από την Ναταλία Κουτρούλη, MSc, Ψυχολόγο υγείας, Διευθύντρια στο Κέντρο Εφαρμοσμένης Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής.

Ολοένα και πιο συχνά το τελευταίο χρονικό διάστημα παρατηρούμε γύρω μας ανθρώπους που παραμένουν σε δυστυχείς, δύσκολες και ψυχοφθόρες σχέσεις. Το ερώτημα που γεννάται είναι για ποιο λόγο συμβιβάζεται κανείς σε μια κατάσταση που δεν τον ικανοποιεί και πώς μπορεί να διαχειριστεί αυτή τη συνθήκη;

Υπάρχουν αρκετοί λόγοι, πρακτικοί, κοινωνικοί, συναισθηματικοί και χαρακτηριολογικοί που κρατούν ένα άτομο δέσμιο σε μια ανυπόφορη σχέση. Αρχικά, ένα άτομο μπορεί να παραμένει σε μια σχέση που έχει φθαρεί, καθώς συντρέχουν οικονομικές δυσκολίες και πρακτικά δε θα μπορούσε να επιβιώσει χωρίς τη συμβολή του συντρόφου. 

Η αυτονόμηση απαιτεί τη δραστηριοποίηση του ατόμου, την ανάληψη της ευθύνης της ζωής του και την οργάνωση και επίλυση όλων των πρακτικών θεμάτων που παρεμποδίζουν την απομάκρυνσή του από τη σχέση αυτή. Η ύπαρξη ενός δανείου, μιας επαγγελματικής συνεργασίας ή παιδιών, οδηγούν μερικούς ανθρώπους στο συμπέρασμα ότι είναι αδύνατον να ανεξαρτητοποιηθούν. Κι όμως, όπου υπάρχει θέληση, υπάρχει λύση. 

Αρκεί να προσπαθήσει κανείς ενεργητικά και να αντιμετωπίσει τα πρακτικά προβλήματα ένα- ένα, για να ανοίξει το δρόμο προς την απελευθέρωση. Ακόμα και τα παιδιά μιας οικογένειας, μπορεί να δυσκολευτούν, αλλά θα δεχτούν τις αλλαγές, αν είναι απαραίτητες για τη συναισθηματική επιβίωση των γονιών τους.

Η δύναμη της συνήθειαςΠαράλληλα, η δύναμη της συνήθειας μπορεί να δένει δύο ανθρώπους που δυσκολεύονται όταν συμβιώνουν. Όταν κανείς έχει μοιραστεί μια μακροχρόνια πορεία, φαντάζει αδύνατον να αποχωριστεί τον σύντροφό του. Καλείται όμως κανείς να διακρίνει τις συνέπειες αυτής της «συνήθειας» και αν αυτές τον οδηγούν σε δυσλειτουργία είναι προτιμότερο να απομακρυνθεί προτού φτάσει στο σημείο της παθητικής αποδοχής της κατάστασης. Χρειάζεται κίνητρο και συστηματική προσπάθεια για να φανταστεί και να υλοποιήσει κανείς το σχέδιο μιας ζωής μακριά από έναν οικείο, αλλά «κακοποιητικό» σύντροφο.

Συναισθηματικά εγκλωβισμένοιΕπίσης, πολλοί συναισθηματικοί λόγοι δυσκολεύουν ένα άτομο να απεμπλακεί από μια δύσκολη σχέση. Όταν κανείς έχει επενδύσει συναισθηματικά σε έναν άνθρωπο, μπορεί να αρνείται να αντιληφθεί την πραγματικότητα και να ωραιοποιεί ή να εκλογικεύει τις καταστάσεις. Όταν μάλιστα κανείς αισθάνεται ανασφάλεια και φόβους για το άγνωστο μέλλον, πολλές φορές εξιδανικεύει την παρούσα κατάσταση, ακόμα κι αν αυτή είναι απογοητευτική. Χρειάζεται όμως, να τολμήσει κανείς να ανοίξει τα μάτια, να παρατηρήσει τη σχέση του και να αναλογιστεί ειλικρινά πώς νιώθει. Μπορεί το μέλλον να είναι αβέβαιο, αλλά πιθανόν να φέρει κάτι καλύτερο από το δύσκολο παρόν που βιώνει.

Ο εαυτός μας εμπόδιοΤέλος, πολλοί παράγοντες που σχετίζονται με την προσωπικότητα του ατόμου, το οδηγούν στη στασιμότητα και την παραμονή σε μια ανώφελη σχέση. Άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση, απαισιοδοξία, αρνητισμό, δυσκολία στη διεκδίκηση ή τη λήψη αποφάσεων, συχνά εγκλωβίζονται σε σχέσεις όπου δεν περνάνε ευχάριστα, αλλά δεν τολμούν να διαχειριστούν την κατάσταση. Σε αυτή την περίπτωση, χρειάζεται αρχικά να συζητήσει το άτομο με το έτερον ήμισυ, με στόχο την επίλυση των προβλημάτων μέσα από τις αμοιβαίες προσπάθειες και υποχωρήσεις. Αν αυτό δεν επιτευχθεί μέσα σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα, τότε θα κληθεί το άτομο να ζυγίζει τα θετικά και τα αρνητικά της σχέσης, και αν η ζυγαριά κλίνει προς τα αρνητικά, να τολμήσει να διακόψει τη σχέση αυτή.

«θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία»…Σε κάθε περίπτωση, ανεξαρτήτως των λόγων που συντηρούν το άτομο σε μια δύσκολη σχέση, χρειάζεται ο κάθε ένας από εμάς να σκεφτεί ότι ζει τη ζωή του μόνο μια φορά και ότι του αξίζει να παλέψει για την αξιοποιήσει και να την ζήσει ολοκληρωμένα, μέσα σε μια λειτουργική, συντροφική σχέση, όπου πάντοτε θα υπάρχουν μικρο- προβλήματα, αλλά όχι σοβαρά ζητήματα ουσίας, έλλειψης αγάπης και επικοινωνίας. Ας μην ξεχνάμε, «θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία»…